Giữa những ngày mùa tuyển sinh căng thẳng, có một câu hỏi cũ nhưng chưa bao giờ hết nóng được đặt ra trên các diễn đàn trẻ: “Khi chọn ngành, có nên tính cả khả năng kiếm tiền sau này không?”

Câu hỏi tưởng chừng thực dụng này lại phản ánh đúng áp lực thực tế mà thế hệ trẻ đang phải đối mặt.

Phe “Thực tế”: Có thực mới vực được đạo

Nhiều ý kiến thẳng thắn cho rằng: Học mà không tính đến khả năng kiếm tiền là một sự ngây thơ xa xỉ.

• Chi phí cơ hội lớn: Đại học hay học nghề là một khoản đầu tư tài chính khổng lồ của gia đình và chính bản thân người học suốt 3-5 năm. Đã là đầu tư thì phải tính đến “ROI” (tỷ suất hoàn vốn) — tức là mức lương sau khi ra trường.
• Đam mê không trả được hóa đơn: Tiền thuê nhà, hóa đơn điện nước, phí sinh hoạt không thể thanh toán bằng “sự nhiệt huyết”. Khi gánh nặng tài chính đè nặng, đam mê cũng dễ dàng bị bóp nghẹt.

Phe “Lãng mạn”: Đam mê mới là động cơ vĩnh cửu

Ở chiều ngược lại, không ít người bảo vệ quan điểm: Chọn ngành vì tiền là chiếc bẫy tự sát dài hạn.

• Thị trường thay đổi quá nhanh: Một ngành “hái ra tiền” hôm nay có thể bị bão hòa hoặc thay thế bởi AI sau 4 năm nữa. Nếu không có hứng thú cốt lõi, bạn sẽ lấy gì để cạnh tranh và tự nâng cấp bản thân?
• Kiệt sức (Burnout) sớm: Làm một công việc mình ghét 8 tiếng mỗi ngày chỉ vì lương cao là một dạng “tra tấn” tinh thần. Nhiều người cuối cùng vẫn phải bỏ ngang để đi tìm lại chính mình.

Lối đi nào cho chúng ta?

Có lẽ, sai lầm lớn nhất của chúng ta là coi “tiền bạc” và “đam mê” là hai đường thẳng song song không bao giờ giao nhau. Chọn ngành thông minh không phải là chọn một trong hai, mà là tìm điểm giao thoa giữa năng lực bản thân, sở thích cá nhân và nhu cầu thị trường.

Bạn nghĩ sao về vấn đề này? Bạn sẽ chọn một ngành mình cực kỳ yêu thích dù thu nhập bấp bênh, hay chọn một ngành “hot” kiếm nhiều tiền dù bản thân không mấy mặn mà? Hãy để lại ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!